persoonlijkeuitsluiting

Ketogeen (keto)

Bij een ketogeen dieet eet je 20 tot 50 gram koolhydraten per dag. Dat is zo weinig dat je lichaam op vetverbranding overschakelt: de glycogeenvoorraad in je lever raakt op en er ontstaan ketonen, die de plaats van glucose innemen. Dat overschakelen is precies wat dit patroon anders maakt dan gewoon minder brood eten — het lukt wel of het lukt niet, en er zit weinig tussenin.

Deze uitleg is niet door een deskundige beoordeeld

Samengesteld uit drie onafhankelijke voorlichtingsbronnen — het Voedingscentrum en twee pagina's van het Diabetes Fonds — zonder beoordeling door een diëtist. Alle drie stellen begeleiding door een diëtist niet als aanbeveling maar als voorwaarde, en bij ziekte of medicatie overleg met de behandelend arts erbij. Dit profiel is daarmee uitdrukkelijk geen vervanging van die begeleiding.

Wat er nodig is voordat dit als betrouwbaar mag gelden: Vier dingen, en het eerste is het zwaarste. Eén: een zichtbare waarschuwing bij de combinatie van dit profiel met `gbp-fase-4`, en bij de combinatie met `diabetes-type-2`. Niet in de voorlichtingstekst maar op het scherm waar iemand het profiel aanzet. Zie `botst_met_andere_profielen`. Twee: beoordeling door een diëtist van de vijf uitsluitingslijsten, en met name van het zelfgekozen criterium "meer dan 10 gram koolhydraten per 100 gram" waarmee de groente-, fruit- en zuivelgrenzen zijn getrokken. Dat criterium komt niet uit een bron maar uit het register, en dat staat overal waar het gebruikt is vermeld. Drie: een expliciete tekst dat Pro-Monty geen koolhydraatbudget bewaakt, geen ketose meet en geen medicatie kent, en dat dit patroon volgens alle geraadpleegde bronnen alleen onder begeleiding van een diëtist hoort te worden gevolgd. Vier: een besluit over de leeftijdsgrens. Geen van de bronnen zegt iets over keto bij kinderen of jongeren. Zolang dat zo is, hoort dit profiel niet koppelbaar te zijn aan een persoon met `jeugdsport-trainingsdag`.

Waarom dit een drempel is en geen richting

Het Diabetes Fonds zet keto als onderste van drie treden neer: matig is 130 tot 230 gram per dag, weinig 50 tot 130, en zeer weinig 20 tot 50 — dat laatste is keto. Bij de bovenste twee treden telt elke gram die je minder eet. Bij keto niet: daar gaat het om het halen van de drempel. Een portie van 75 gram droge rijst is ongeveer 59 gram koolhydraten en dus in zijn eentje meer dan het hele dagbudget. Dat is de reden dat dit profiel bevestiging vraagt waar het koolhydraatarme profiel alleen een voorkeur uitspreekt.

Ketose is niet ketoacidose

Het Voedingscentrum zet die twee uitdrukkelijk uit elkaar. Ketose is wat er gebeurt als je bijna geen koolhydraten eet: je lever maakt ketonen en het bloed wordt daar iets zuurder van. Ketoacidose is een ontsporing die bij ontregelde diabetes kan optreden, vooral bij type 1, en is levensbedreigend. Het zijn geen gradaties van hetzelfde. Wel is er een concrete overlap waar je op moet letten: het Diabetes Fonds meldt dat een ketogeen dieet níet geschikt is voor mensen die SGLT-2-remmers gebruiken, vanwege het risico op normoglycemische ketoacidose.

Wat er in de plaats komt, en wat dat kost

Eet je 20 tot 50 gram koolhydraten, dan komt de rest van je energie uit vet en eiwit. Het Voedingscentrum wijst erop dat dat vaak veel dierlijk vet betekent, en daarmee veel verzadigd vet — wat het LDL-cholesterol verhoogt. Bij mensen die afvallen valt dat effect vaak mee of weg, maar bij mensen met een gezond gewicht kunnen de cholesterolwaarden juist slechter worden. De genoemde klachten bij het volgen van een ketogeen dieet zijn moeheid, misselijkheid, hoofdpijn, haaruitval, hartkloppingen, kramp in de benen en verstopping. En omdat brood, fruit en volkorenproducten wegvallen, is er een grotere kans op tekorten aan bepaalde B-vitamines, magnesium, calcium, ijzer, vezels en jodium.

Het Diabetes Fonds raadt de zachtere variant aan

Dit hoort erbij, ook al staat het niet in het voordeel van dit profiel. Volgens het Diabetes Fonds is er geen bewijs dat een ketogeen dieet meer gewichtsverlies of een lager HbA1c oplevert dan een lichte koolhydraatbeperking, blijkt keto in de praktijk moeilijk vol te houden en gaat het samen met een risico op tekorten. De organisatie geeft daarom de voorkeur aan een licht of matig koolhydraatarm patroon. Beide bronnen zeggen bovendien dat een dieet als dit niet bedoeld is als eetpatroon voor de lange termijn en dat begeleiding door een diëtist nodig is — bij ziekte of medicatie samen met de arts.

Wat Pro-Monty hier wél en niet doet

Wél: hij vraagt bevestiging bij gerechten met brood, pasta, rijst, aardappel, peulvruchten, zoet fruit of suiker, en hij toont onder aan de dagpagina hoeveel koolhydraten de dag heeft opgeleverd. Niet: hij bewaakt de grens van 50 gram niet, hij weet niet of je in ketose bent, en hij kent je medicatie niet. Van 153 van de 487 gerechten in de database komt geen enkel onderdeel op die lijst voor; dat is ruim genoeg voor een week van zes eetmomenten per dag, maar het betekent ook dat tweederde van de receptenverzameling voor dit profiel om bevestiging vraagt.

Veelgehoord

Keto is gewoon een strengere versie van koolhydraatarm — dezelfde regels, wat minder van alles.

Het is een ander soort regel. Koolhydraatarm heeft geen omslagpunt: 120 gram is beter dan 160, en 90 weer beter dan 120. Keto heeft er wel een, want het doel is ketose, en die krijg je niet halverwege. Dat heeft twee praktische gevolgen die je bij koolhydraatarm niet hebt. Ten eerste vallen producten eruit die daar juist worden aanbevolen — peulvruchten en fruit — omdat er binnen 20 tot 50 gram geen ruimte voor is. Ten tweede is een uitzondering niet "een dagje minder goed" maar het einde van het patroon voor die dag; het duurt daarna weer even voordat je terug bent. Wie dat verschil niet kent, denkt keto te doen en doet in werkelijkheid koolhydraatarm — wat op zichzelf prima is, maar dan zonder de opbrengst waarvoor hij het volhoudt.

Welke regels OnsBord hieruit toepast

geen brood, pasta, rijst of couscous vraagt bevestiging

Dezelfde veertig producten als in `koolhydraatarm.graanproducten`, om dezelfde reden: het zijn de producten in het register die in droge of gekochte toestand 41 tot 91 gram koolhydraten per 100 gram leveren. Het waren er dertig tot 10-9-2026; tien graanproducten stonden er niet in terwijl ze meer koolhydraten leveren dan een deel van wat er wél in stond. Op een budget van 20 tot 50 gram per dag is een gebruikelijke portie van elk van deze producten alleen al meer dan het dagtotaal — 75 gram droge rijst is ongeveer 59 gram koolhydraten, twee sneden volkorenbrood ongeveer 29.
geen aardappel, mais of doperwten vraagt bevestiging

Het Voedingscentrum noemt aardappels bij de koolhydraatbronnen in het Nederlandse eetpatroon. Mais, doperwten en zongedroogde tomaat staan er niet met naam in en zijn hier opgenomen op grond van het register zelf: dit zijn de groenten met meer dan 10 gram koolhydraten per 100 gram. Dat criterium is van ons en niet van de bron — het volgt uit het dagbudget: bij 50 gram per dag verdeeld over zes eetmomenten is een groente van 12 gram per 100 gram in een portie van 100 gram al een kwart van één eetmoment. Aardappel 17 en zoete aardappel 20 gram per 100 gram; doperwten 11, mais 12,3, zongedroogde tomaat 43,5.
geen linzen, bonen of kikkererwten vraagt bevestiging

Het Voedingscentrum noemt peulvruchten met naam bij de producten waar koolhydraten in zitten. Dit zijn de elf peulvruchten in het register met meer dan 10 gram koolhydraten per 100 gram: droge linzen 44,5, zwarte bonen uit blik 24, kidneybonen 21,5, kikkererwten 18 en witte bonen 15, plus falafel 27 en hummus 10,5. Een portie van 150 gram bonen is 22 tot 36 gram koolhydraten en daarmee de helft tot driekwart van het dagbudget.
geen banaan, appel, peer of druiven vraagt bevestiging

Het Voedingscentrum noemt fruit bij de koolhydraatbronnen en wijst er bij het ketogeen dieet op dat koolhydraten in veel gezonde producten zitten, fruit en volkorenproducten voorop, en dat je die dus laat staan. Welke fruitsoorten dat precies zijn zegt geen van de bronnen. Aangehouden is dezelfde grens als bij de groenten: meer dan 10 gram koolhydraten per 100 gram volgens het register. Dat levert deze elf op, van kiwi 11,7 tot banaan 20. Dat criterium is van ons; het staat hier zodat het narekenbaar is en niet als een gevonden getal doorgaat. Dat narekenen heeft meteen zijn nut bewezen: diepvrieskersen (13,9) ontbraken, terwijl blauwe bessen met 12,0 er wél in stonden. Een lijst met een uitgeschreven criterium is te controleren, en dat is precies waarom het criterium er staat.
geen honing, siroop, gedroogd fruit of zetmeelrijke kaasvervangers vraagt bevestiging

Vrije suikers zijn de eerste post die bij elke vorm van koolhydraatbeperking wegvalt: het Diabetes Fonds noemt snoep, koek, gebak, frisdrank, vruchtensap en gezoete melkdranken als eerste stap, en de NDF-richtlijn adviseert producten met veel vrije suikers te beperken. In het register zijn dat honing 82, ahornsiroop 90, rozijnen 75, dadels 68 en gedroogde vijgen 54 gram per 100 gram. Daarnaast staan hier drie zuivelvervangers die op naam als vetrijk product klinken maar in werkelijkheid op zetmeel gebaseerd zijn: plantaardige parmezaan 30, plantaardige mozzarella 21 en sojayoghurt 12 gram koolhydraten per 100 gram. Ze zijn opgenomen omdat ze de grens van 10 gram per 100 gram overschrijden en juist niet als koolhydraatbron herkend worden.
koolhydraten voor de hele dag ter informatie

Alle drie de bronnen komen op hetzelfde uit. Het Diabetes Fonds noemt 20 tot 50 gram per dag, zowel op de ketopagina als in de driedeling van koolhydraatbeperking, en het Voedingscentrum houdt "vaak de grens van maximaal 50 gram per dag" aan. De bovengrens is als startwaarde genomen; dat is de mildste lezing van drie bronnen die het over hetzelfde getal eens zijn.
vervang de koolhydraat door vet, en let op welk vet ter informatie

Het Voedingscentrum wijst erop dat je bij weinig koolhydraten meer vet en eiwit eet, dat dat bij overwegend dierlijke producten veel verzadigd vet betekent, en dat verzadigd vet het LDL-cholesterol verhoogt. Bij mensen met een gezond gewicht kunnen de cholesterolwaarden bij een vetrijk ketogeen patroon juist verslechteren. Dit is de enige regel in dit profiel die gaat over wat er wél op het bord komt, en zonder die kant is het profiel een verbodslijst.
let op vezels, jodium en micronutriënten ter informatie

Het Voedingscentrum noemt bij het ketogeen dieet een grotere kans op tekorten aan bepaalde B-vitamines, magnesium, calcium, ijzer, vezels en jodium, en het Diabetes Fonds zet vezels vooraan in datzelfde rijtje. Brood is in Nederland een belangrijke jodiumbron en verdwijnt hier volledig. De NDF-richtlijn houdt 30 tot 40 gram vezel per dag aan; dat is met 20 tot 50 gram koolhydraten per dag alleen te halen uit groente, noten en zaden.
overleg met arts en diëtist voordat je begint ter informatie

Alle drie de bronnen zeggen dit, en het is de enige plek waar ze het over een harde voorwaarde hebben in plaats van over een advies. Het Diabetes Fonds: overleg met de arts en begeleiding door een diëtist zijn altijd nodig, en waarschijnlijk is er minder insuline of medicatie nodig; het patroon is niet geschikt bij gebruik van SGLT-2-remmers wegens het risico op normoglycemische ketoacidose, en mensen met diabetes type 1 lopen risico op een hypo. Het Voedingscentrum: bij diabetes, hoge bloeddruk of epilepsie alleen onder medische begeleiding.

Bronnen voor deze pagina

Diabetes Fonds — Ketogeen dieet vakorganisatie geraadpleegd 10 augustus 2026
Voedingscentrum — Voedingspatronen en diëten overheid geraadpleegd 10 augustus 2026
Diabetes Fonds — Koolhydraatbeperkt of koolhydraatarm dieet vakorganisatie geraadpleegd 10 augustus 2026
Nederlandse Diabetes Federatie — NDF Voedingsrichtlijn Diabetes — koolhydraten richtlijn geraadpleegd 10 augustus 2026
Nederlandse Diabetes Federatie — NDF Voedingsrichtlijn Diabetes — voedingsvezels richtlijn geraadpleegd 10 augustus 2026

Alle teksten zijn in eigen woorden geschreven. Overgenomen zijn de feiten, niet de formuleringen — zie Bronnen.

Andere profielen

DASH Diabetes FODMAP-bronnen Maagverkleining Glutenvrij Histamine Sportdag Koemelkvrij Koolhydraatarm Krachtsport Lactose Mediterraan Natriumarm Noten Vegan Vegetarisch

Klopt een van deze regels niet? Laat het weten — bij een dieetregel vragen we wel om een bron.

Alle regels naast elkaar Naar het weekmenu